A base fundamental da agroindustria en Galicia radica nas industrias lácteas, cárnicas
e de alimentación animal, que no seu conxunto supoñen máis do 90% da
actividade económica total, delas dependen máis de 100.000 explotacións
gandeiras existentes en Galicia.
O cuarto sector en importancia é o vinícola, que, sen embargo, conta co maior
número de industrias, pero sendo soamente o cuarto en importancia económica.
Debido ó gran número de industrias vinícolas na provincia de Pontevedra,
nesta encóntrase a maior porcentaxe das industrias agroalimentantarias galegas.
4.1
INDUSTRIA LÁCTEA
Na actualidade, o número de establecementos industriais lácteos en Galicia é de 103. Nestes inclúense os chamados centros de recollida do leite, nos que esta recibe o seu primeiro tratamento. As industrias lácteas recollen anualmente ó redor dos 1.800 millóns de litros, transformándose arredor do 83% do leite recollido por estas. Este sector crea ó redor dos 2.100 empregos directos e unha gran cantidade de indirectos na Comunidade Autónoma. A facturación estimada atópase sobre os 100.000 millóns de pesetas.
As empresas leiteiras, dependendo das súas características poden dividirse en catro grandes grupos:
• Grandes grupos industriais, caracterízanse por procesar máis de 80 millóns de litros, a súa principal producción é o leite UHT. Existen 10 empresas destas características e o 60% das mesmas pertencen a grupos industriais non galegos.
• Queixerías, arredor dunhas 70 industrias, o 70% teñen carácter artesanal e encóntranse directamente vinculadas con explotacións agrarias.
• Centros de recollida de leite, existen 15 centros, a maior parte destes pertencen a industrias foráneas, a transformación se pode producir tanto dentro coma fóra de Galicia.
• Pequenas industrias, unhas doce, a maioría son cooperativas, as súas principais produccións son o leite pasteurizado e o queixo.
O principal compoñente
dentro deste sector é o leite UHT, seguido a unha gran distancia do resto das
produccións.
4.2 INDUSTRIA CÁRNICA
Existen na actualidade ó redor de 180 industrias cárnicas, tendo unha facturación conxunta estimada de 75.000 millóns de pesetas e crean 3.700 postos de traballo directos.
Os matadeiros de avícolas da nosa Comunidade Autónoma son 17 e procesan anualmente 103.000 toneladas en canal das cales, aproximadamente, 10.000 toneladas terminan en industrias de transformación.
O sector cunícola conta con 4 matadeiros. Estes representan 5.500 toneladas en canal por ano, case o 44% desta cantidade termina en industrias de elaboración.
Matadeiros de gando de abasto existen 65. Destes 25 son privados e o resto son titularidade de concellos e mancomunidades. Neste tipo de matadeiros procésanse anualmente 62.000 toneladas de canal bovino, 90.000 toneladas de canal porcino e arredor das 600 toneladas entre ovino e caprino. Do total, o 39% do porcino e o 9% do bovino dedícase á transformación.
As industrias de transformación cárnica compóñense de salas de despece, secado, xeración, e elaboración de productos transformados cárnicos. En total existen en Galicia 80 instalacións destas características, a maioría de reducida dimensión.
4.3 INDUSTRIA VÍNICA
Na comunidade galega a industria vínica representa o 4,22% da producción da industria agroalimentaria (IAA), actividade que supón un 6,2 da española, no ano 1997. A facturación do sector vinícola foi de 15.546 millóns de pesetas.
En Galicia hai 327 establecementos industriais dedicados a transformación de uva que dan emprego a 1.500 persoas. O 71,5% dos establecementos céntranse nas provincias de Ourense e Pontevedra, sendo A Coruña a de menor peso con 36. É unha característica xeneralizada en toda a Comunidade o pequeno tamaño das mesmas xa que o 86% do total son industrias de entre 1-5 traballadores. O peso do sector do viño por provincias en canto a número de establecementos era do 16,5% na Coruña, do 33,14% en Lugo, 66,6% en Ourense e do 45,4 % en Pontevedra no ano 1997. Aínda sendo unhas porcentaxes elevadas, só supoñen o 10% do total de empregos agroindustriais.
En Galicia existen 441 instalacións vinícolas das que o 60% están nalgunha D.O.
O rexistro de empresas embotelladoras rexistra un total de 725, das cales 6 se dedican ó envasado ou embotellado de augardentes e o resto a viño, delas son embotelladoras 644 e 71 envasadores. A discrepancia entre datos do Directorio da Agroindustria e do Rexistro de Envasadores e Embotelladoras débese fundamentalmente á falta de actividade de moitas delas.
As bodegas acollidas a D.O. son 142 en Rías Baixas, 81 en Ribeiro, 52 en Ribeira Sacra, 48 en Valdeorras e 8 en Monterrei.
As entidades asociativas agrarias, cooperativas e SAT, supoñen un pequeno número, 7 son cooperativas e 10 SAT. Aínda sendo poucas en número as cooperativas teñen un peso moi importante dentro da zona de producción amparada por D.O. Alcanzan o maior peso no Ribeiro onde a cooperativa existente comercializa o 50% da producción, sendo á súa vez a maior bodega de Galicia baixo D.O. En Rías Baixas dúas cooperativas comercializan da orde do 25% da producción da zona sendo as dúas bodegas máis importantes dentro da zona. En Valdeorras tres cooperativas son as comercializadoras de gran parte da producción sendo á súa vez as maiores bodegas da zona.
A agroindustria vínica presenta un alto grao de tecnoloxía, moitas destas bodegas foron creadas na última década e as existentes sufriron un amplo proceso de modernización nos últimos anos. Na actualidade o ritmo de implantación de bodegas novas diminuíu e os investimentos céntranse en melloras das instalacións existentes. Os investimentos levados a cabo polo sector nos tres últimos anos supuxeron 2.260 millóns de pts. das que o 75% foron para mellora de instalacións e o resto para creación de novos establecementos. Estes investimentos supoñen o 13,5% das efectuadas na agroindustria neste último trienio.
Os establecementos da agroindustria vínica teñen unha capacidade instalada para 900.000 hl/ano.
4.4 INDUSTRIAS DE
ALIMENTACIÓN ANIMAL
Durante os últimos
anos, a presencia cada vez máis intensa de grupos agroindustriais de nivel
nacional e internacional en Galicia axudou á industrialización deste sector.
En 1995, facturou aproximadamente 53.000 millóns de ptas. A principal
estratexia competitiva no sector da alimentación animal baséase no prezo. En
1997 existían 94 empresas que se dedicaban á fabricación de productos para
alimentación animal, as cales creaban aproximadamente 1.100 empregos directos.
A competencia encóntrase moi atomizada xa que existe un gran número de
competidores de pequeno tamaño, 59 das 94 empresas no sector de pensos tiñan
menos de 10 empregados en 1997. A Coruña é a provincia que conta co maior número
de empresas de fábrica de pensos con 45 mentres que Ourense é a provincia co
menor número con só 3. Deberían existir iniciativas para a reestructuración
do sector, centrándose nunha dimensión axeitada, isto conlevaría uns mellores
custos para o productor co conseguinte beneficio de prezos finais para o
consumidor.
Os productos de maior peso, tanto economicamente coma a nivel de producción, son os pensos para aves, porcino e vacún de leite.
O mercado de pensos en Galicia pode dividirse principalmente en dous grupos: cooperativas e privados.
En 1995 as empresas privadas produciron o 54% do total de pensos en Galicia mentres que as cooperativas representaron o 46% restante. Nese mesmo ano, a maior cantidade de penso fabricado foi de tipo avícola, seguido de penso para vacún de leite e porcino.
En 1997, o gasto en pensos para o gando era o maior fóra do sector agrícola con 38.999,1 millóns de ptas. ou o 36% dos gastos fóra do sector. En 1997, o 82% do gasto total en pensos compoñíano o penso para porcino (34,1%), para aves (33,4%) e para vacún (14,5%).
A maioría das cooperativas galegas céntranse na producción de pensos para vacún de leite mentres que as empresas privadas se concentran máis na elaboración de comida para aves e porcino.
El mercado para los
productores de piensos gallegos es regional. É dicir os seus principais
competidores e clientes encóntranse en Galicia. Probablemente, nos vindeiros
anos, a causa da guerra de prezos e para conseguir economías de escala, este
sector verase inmerso nunha fase de concentración (fusións e adquisicións)
para conseguir tamaño e poder competir eficazmente. A causa do pequeno
tamaño das empresas, estas non teñen o potencial para vender fóra de Galicia.
Os mercados naturais para as empresas galegas de pensos que sobrevivan ó
proceso de concentración son as zonas próximas a Galicia, como pode ser
Portugal.
